Felsefe belirli bir türde düşünme gerektirir

Felsefe yapabilmek için felsefi düşünmek gerekir. Bu ise göründüğü kadar basit değildir. Kendinizi, örneğin bilime değil, felsefeye özgü bir şekilde düşünmek için eğitmeniz gerekmektedir. Felsefedeki her şey gibi, benzersiz bir doğru yol yoktur ancak kendinize iyi bir başlangıç ​​yapmak için uygulayabileceğiniz bazı şeyler vardır.

Doğru soruları sorma

Felsefi düşünmek doğru soruları sormanızı gerektirir. Bunu, dünyaya şaşkınlıkla bakan bir çocuk gibi düşünün. Ne tür sorular sorabilirsiniz?

Muhtemelen ‘toplumumuzdaki şiddeti nasıl durdurabiliriz?’ gibi sorular sormazsınız, ama şunu sorarsınız: ‘Dünyayı vahşi bir hale getiren ve her yanımızda şiddeti gösteren şeyler nelerdir?

Muhtemelen ‘Yer çekimi hızı nedir?’ gibi sorular sormazsınız, ama şunu sorarsınız: ‘dünyada nedensel yasalar var mı, yoksa her şey şans eseri mi oluyor?’

Muhtemelen şu soruları soramazsınız: ‘Hangi hobiler, aktiviteler, sahip olduğum şeyler vb. beni olduğum kişi yapar?’ Ama şunu sorarsınız: ‘Beni ben yapan şey nedir ya da belki de neden varım?

Felsefenin sınırlarını zorlayan bu tür sorgulamalardır. Kendinizi düşünün: ‘Sebep nedir?’, ‘Etik nedir?’, ‘Tanrı var mı?’ Bunların hepsi iki bin yıldan fazladır felsefi düşünmek için ortaya atılan ancak asla cevap verilemeyen felsefi sorulardır.

Bunu nasıl yapabilirim? Sadece yap!

Felsefi düşünmeye başlamanın iyi bir yolu bunu yapmaktır! Bir not defteri veya benzeri bir şey alın ve bazı felsefi sorular yazın. Cevapları bilmiyorsanız endişelenmeyin: Eğer gerçekten felsefi sorularsa cevapları asla bilemeyeceğiniz şekildedir. Felsefi soruların cevapsız kalma eğilimi vardır!

Felsefe üzerine kitaplar okuyun

O kitaplarda çok fazla felsefe var! Başlamak için yapılacak en iyi şey, felsefe üzerine oldukça basit bazı kitaplar bulmaya çalışmaktır. Bu kitaplar, felsefenin çok kafa karıştırıcı olmadan sorduğu sorular hakkında genel bir fikir verir. Çok ileri gitmemeniz tavsiye edilir; sadece  devam etmeden önce sorduğu soruların bir türünü ele alın.

Sıradaki?

Diyelim ki bazı felsefi sorular düşündünüz -hatta belki kendi sorularınızı yazdınız- ve konuyla ilgili bazı ilginç makaleler okudunuz. Bundan sonra yapılacaklar neler…

  • Bir üniversitede felsefe üzerine dersler alabilirsiniz.
  • Felsefeyle ilgili ücretsiz eğitim veren kurumlar/dernekler vardır. Bunlarla iletişime geçebilirsiniz.
  • Konuyla ilgili kendi okumalarınızı yapın. Dikkate almak isteyebileceğiniz bazı büyük isimler şunlardır: Sokrates, Platon, Aristoteles, Thomas Aquinas, Descartes, Thomas Hobbes, John Locke, David Hume, Immanuel Kant, Bertrand Russell. Ancak bu yazarları okumaya başlamadan önce bu filozoflarla ilgili kitaplar (ikincil edebiyat olarak adlandırılır) ile başlamak en iyisidir; çünkü direk kendilerini okumaya başladığınızda kafanız karışabilir.
  • İnternette sitemiz gibi felsefe bloglarını aratın ve bu bloglara üye olun. Burada çok fazla felsefe var!
  • Bazı fikirlerinizle ilgili arkadaşlarınızla konuşun. Özellikle, felsefe dersi veren bir arkadaşınız varsa onunla konuşmak harika olurdu.

Eleştirel Düşüncenizi Kullanın!

Önce eleştirel düşüncenin tanımına bakalım.

Bir cevaba veya sonuca ulaşmak için bilgiyi aktif ve ustaca kavramsallaştırma, uygulama, analiz etme, sentezleme ve değerlendirme yapılan zihinsel sürece eleştirel düşünce diyebiliriz.

Bu tanımın sonucun veya cevabın doğru olduğu fikrini içermediğine dikkat edin. Sadece bir cevaba ya da sonuca ulaşmak için kullanılan yöntemi elde ederiz. Elbette eleştirel düşünme, doğru veya etkili bir cevap bulma olasılığını artıracaktır ancak bunu garanti etmeyecektir. Belki de bu yüzden fikirlerin, dogmatik veya yasa olarak kalmaları yerine hala işe yaradıklarından emin olmak için zaman zaman yeniden değerlendirilmeleri gerekir.

Örneğin bir makaleyi ele alalım. Söz konusu makale 11 Eylül’ü aslında Amerikalıların kendisinin tezgahladığını ve bu hipotezi destekleyen kanıtlarının olduğunu yazıyor. Ancak Jack isimli bir şahısın iddiası ise kimsenin bu denli büyük bir sırrı tutamayacağıdır ve bu nedenle 9/11 Amerika’nın kendi kendine düzenlediği bir durum olamazdı.

Şimdi bu iddiayı inceleyelim. Her şeyden önce cehalete karşı bir argüman gibi görünüyor. Ancak görünüşe göre Jack’in elinde bir sır saklandığına dair hiçbir kanıt yok.

Belki de sır budur! Ancak, kanıt olmadığı için bir şeyin yanlış olduğunu iddia etmek, “cehalete karşı bir argüman” türünde mantıksal yanlıştır.

Bir şeyin kanıtının olmaması asla bir fikri çürütemez. Bu tarih boyunca gösterilmiştir. Birisi bir şeyin imkansız olduğunu veya muhtemelen var olamayacağını düşünebilir, ancak iddiaları ortaya çıkarmak sadece iyi bir araştırma ve keşif gerekir. Örneğin, 19. yüzyılın ikinci bölümünde bazı bilim adamları bir ampulün yapılmasının imkansız olduğunu söylediler. Thomas Edison’un keşfi ise onları yanılttı.

Peki Jack burada ne diyor? ABD Hükümeti’nin 11 Eylül gibi bir şey yapamayacağını çünkü bunu gizli tutamayacağını düşünüyor. George W. Bush’u şahsen tanıyan arkadaşları olduğunu ve bu nedenle eski başkanının toplu bir cinayete karışmış olabileceği fikrine bile karşı olduğunu söylüyor.

İlgili makalede Jack’e otuz yıldan fazla bir süre bu şekilde gizli kalmış bir sır örneği verildi- Northwoods Harekâtı.

1960’larda Kennedy yönetimiyle ilgili ve muhtemelen Kennedy’nin suikastıyla ilgili hükümet belgeleri 1990’larda sınıflandırılmıştı. Northwoods Harekâtı, Amerikan vatandaşlarının öldürülmesini, uçakların kaçırılmasını, kendi askerlerinin öldürülmesini ve bütün bunların suçunu Kübalılara atmayı önerdi. Neden? Northwoods Amerikalılara o ada ulusuna saldırmak için bir bahane verebilirdi. Ortak Genelkurmay Başkanları tarafından yazılmasına rağmen, Northwoods asla onaylanmadı. Northwoods’a “sahte bayrak” operasyonu deniyordu – saldırmak istenilen ulusun bayrağı altında kendi ülkelerine saldırıyorlardı.

Bu örneğe rağmen, Jack kimsenin bu denli bir sırrı tutamayacağı görüşünü sürdürdü. Ancak Northwoods Harekâtı 30 yıldan fazla bir süre gizli kaldı. Daha uzun süredir açıklanmayan başka sırlar varsa ne olacak? Amerikan istihbarat topluluğunun gizli belgeleri ne olacak? Peki ya gizliliğin mükemmel görünmemesi için stratejik olarak belgeler sızdırılırsa? Northwoods neden 35 yıl gizli tutuldu? Kötü bir olay, neredeyse iki nesil boyunca nasıl gizli tutulabilir?

Kendinize şu soruyu sormalısınız: Herkes sır tutabilir mi? Kesinlikle herkes değil. Ancak “hiç kimsenin” bir sır tutamayacağını söylemek, eleştirel düşünmede eksik olan bir ifade gibi görünmektedir. Yine, cehalet için bir argüman. “Hiç kimse” veya “herkes” gibi genellemeler, sadece aşırı ve mutlakçı anlamlarından ötürü eleştirel düşünme eksikliğini gösterme eğilimindedir. Çoğu zaman, bu tür ifadelerin istisnaları vardır ve bu nedenle yanlıştır. Ve elbette bu kuralın da istisnaları var.

Ayrıca, sırların tüm amacı zaten varlıklarını bir şekilde gizlemek. Örneğin, herkesin var olduğunu bildiği, ancak içeriği bir sır olarak kaldığı bir sır olabilir; örneğin, Coca Cola için kullanılan formül.

11 Eylül’de de var olmaya devam eden ancak bilinen kanıtlarla tahmin edilen sırlar var. Örneğin, New York’taki 3 binanın hepsinin kontrollü yıkımla yıkıldığına dair tartışılmaz kanıtlar var.

11 Eylül’ün arkasında kimin olduğunu tam olarak bilmiyoruz ama sadece El Kaide olamazdı. Ayrıca El Kaide’nin bir zamanlar bir CIA operasyonu olduğunu biliyoruz. Usame Bin Ladin’in bir zamanlar bir CIA elemanı olduğunu biliyoruz. Ve George W. Bush’un başkan yardımcısı ve daha sonra başkan olmadan önce CIA’nın başkanı olduğunu biliyoruz. Bilmediğimiz şey, El Kaide’nin bugün bile bir CIA operasyonu olarak kalması. Ama Bush ailesinin ve Bin Ladin ailesinin onlarca yıldır arkadaş olduklarını biliyoruz.

Konumuz elbette 11 Eylülü kimin yaptığı değil. Anlatılmak istenen bir argümanı öne sürerken ya da savunurken dikkatli olmamız ve kör noktaları kaçırmamamız gerektiğidir. Bunu da felsefe öğretmektedir. Bu yazıda anaoloji, tümevarımsal ya da tümdengelim gibi akıl yürütmeler anlatılmamıştır. Buna benzer teknik felsefi düşünce yöntemleri paylaşılmamıştır. Burada felsefi düşünceye girerken ilk yapmanız gerekenler belirtilmiştir. Yazının faydalı olmasını umut ediyoruz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz